Takaisin

Jiõŋŋmiâr ǩeäin čiõlǥtõs lij valmštõõllâm

Jiõŋŋmiâr ǩeäin čiõlǥtõs lij valmštõõllâm

Tiedote 11.02.2019 11.00 fi

Lääʹddjânnam da Taar kõskksaž čiõlǥtõsäʹrttel raportt Jiõŋŋmiâr ǩeäinast lij valmštõõllâm. Rapoortâst jiâ čuäʹjet lââʹsstuåimid ǩeäinnhaʹŋǩǩõõzz ooudâs viikkâm diõtt tän vuâra.

Äʹrttel tuâjjan lij  čiõlǥeed Jiõŋŋmiâr ǩeäin raajjmõõžž oudldõõzzid da vueiʹtlvaž lââʹssplaanummšest lokku vaʹlddi tuejjeeʹjid. Čiõlǥtummšest čiŋlmõʹvveš 1) vueiʹtlvaid teäggtem-maalid, 2) plaanummuš- da lååʹppmõõntõõllmõõžžid di 3) pirrõs- da sääʹmkõõččmõõžžid. 

– Späʹssbõõžžâm pukid Lääʹddjânnmest da Taarâst čiõlǥtõʹsse vuässõõđjid õhttsažtuejast. Čiõlǥtõstuej poodd lij kaart’tum jeeʹres tuåimmjeejin Jiõŋŋmiâr ǩeäin haʹŋǩǩõõzz oudldõõzzid da tõn, mâiʹd puk ǩeäinn õõlǥteʹči čõõđ viikkmõššân, Lääʹddjânnam trafikk- da saaǥǥtem-minister Anne Berner särnn.

Tuʹmmstõõǥǥ ǩeäin čõõđtummšest leʹbe ǩeäinnlinjjõõzz vaʹlljummšest jeäʹla Lääʹddjânnmest leʹbe Taarâst tuejjääm. Plaanummuž alttummuš õõlǥteʹči, što kuhttuin jânnmin tuejjeʹčeš poliittlaž tuʹmmštõõǥǥ haʹŋǩǩõõzz čõõđtummšest. Raportt lij ouddčiõlǥtõs Ruäʹvnjargg-Ǩeârggnjargg -ǩeäinnlinjjõõzzâst. Čiõlǥtõstuej poodd ij leämmaž vueiʹtlvaž ärvvtõõllâd pukid ǩeäinnhaʹŋǩǩõʹsse vaikkteei tuejjeeʹjid.

Kaʹnntemvuõđ čiõlǥteš

Haʹŋǩǩõs ij leʹčči ekonoomlânji kaʹnnteei ni mõõn čiõlǥtõõzzâst taʹrǩstõllum teäggtem-maal mieʹldd.  Eeǥǥaž jååʹđtemvolyym puäđči leeʹd 2,5 miljoon toonn klaass, što eeǥǥsa tuõʹll’jummuškuul vuåǯǯčeš kattum. Näkam jååʹđtem-meäʹr čiõlǥtõõzz mieʹldd jeät vueiʹt ååʹn åårrmõõžžâst åårrai teâđi vuâđald ââʹnned realiistliʹžžen krååʹma miârkteei muttsi vuuʹd jieʹllemvueʹǩǩtuåimmjummšest leʹbe jeeʹres trafikkååʹblǩi kuulin.

Lääʹddjânnam Lappi turismmvuuʹd vueiʹnnemkuuʹlm tuäivvam vuâllsa liâ puk tuåim, kook hiâlpte Lappi beälla määʹtǩummuš. Jiõŋŋmiâr ǩeäinn õhtteʹči Lappi ravvsubun vaiddsab aarktlaž võudda. Turismm puåđõõzzin jiâ ǩeäin raajjmõõžž kuuitâǥ teäggteʹče, ij-ka turismm leäkku riʹjttjeei vuâđđ ǩeäinnhaʹŋǩǩõʹsse.

Čiõlǥtõõzzâst kaggõõđi še ouʹdde, što Jiõŋŋmiâr ǩeäin tiuddmeärrsaž äuʹǩǩummuš jååʹđtemkuäl’lsen Kõskk-Euroop räjja õõlǥteʹči õuddâl puki Lääʹddjânnam väʹlddǩeäin kapasiteett lââsstummuž jeäʹrben tõn kõrrtrafiikklaž kõõskâst Heʹlssen-Tampere.

Plaanummuš- da lååʹpp-prosess leʹčči määŋgpooddlaž Lääʹddjânnmest da Taarâst

Nuʹt Lääʹddjânnmest ǥu Taarâst plaanummuš- da lååʹpp-prosess leʹčči kuʹǩǩ da määŋgpoddsaž. Lääʹddjânnam da Taar kõõskâst liâ luâđlânji jeäʹrdõõzz ǩeäinnplaanummuž pooddin. Jõs haʹŋǩǩõõzz plaanummuž pueʹttiääiʹjest tummjeʹčeš juäʹtǩǩed, puõʹtti podd vuäitče leeʹd raajid râstldeei čiõlǥtõõzz raajjmõš tõʹst, mäʹhtt plaaneemproseezz vuäǯǯât suåvtet õʹhtte.

Še Lääʹddjânnmest liâ altteemen Taarr nalla 12-ekksaž trafikkriâššâmplaanummuš. Tõt peejj vueiʹtlviʹžže lââʹssplaanummša snäätnas raamid, ǥu Jiõŋŋmiâr ǩeäin plaanummuš puäđči suåvted še kuhttui jânnmi trafikkriâššâmplaanummšid. Pukin Jåʹttlummšen še Jiõŋŋmiâr ǩeäin plaanummuš da raajjmõš piiʹštči uuʹccmõsân 15 eeʹǩǩed. 

Vaikktõõzz pirrõʹsse da saaʹmid

Čiõlǥtõõzz mieʹldd Jiõŋŋmiâr ǩeäinast leʹčči määŋgnallšem vaikktõõzz pirrõʹsse da saaʹmid. Takainalla lij teâđast tââʹv luâđ lääʹđesvuõtt da oʹdinakaivuõtt, kååʹtt õõlǥat spesiaalvuâmmšõõzz. Jõs haʹŋǩǩõõzz tummjeʹčeš viikkâd ooudâs, âlgg alggmeer saaʹmi vuässõõttmõš ainsmâʹtted, što jeät maaccteʹǩani päʹrtteʹče sij kulttuurâs leʹbe jieʹllemvueʹjjeez. Meeraikõskksaž lääʹjjšiõttummuš da Lääʹddjânnam da Taar meersaž lääʹjjšiõttummuš toobdste määŋgaid mõõntõõllmõõžžid, kook ainsmâʹtte, što saaʹmi meeraikõõsǩeld toobdstum spesiaalsââʹjj da vuõiggâdvuõđ dommvõudda, ǩiõʹlle da kulttuuʹre vääʹldet lokku vuõiʹǧǧest. Vääžnai lij, što sääʹm, puäʒʒhoiʹddjeei da jeeʹres tuåimmjeei, koid ǩeäinnhaʹŋǩǩõs vaikkteʹče, vuässõõđči plaaneemproseezz aalǥâst ääʹljeel.

Lääʹddjânnam trafikk- da saaǥǥtem-ministeria jååʹđtem ärttla vuässõʹtte Lääʹddjânnmest pirrõsministeria, Trafikkveʹrǧǧkoontâr, Lappi lett, Lappi JTP-kõõskõs, Lappi vuʹvddõhttsažtuej kåʹddõhttõs, Sääʹmteʹǧǧ, Nuõrttsaaʹmi siidsååbbar di Taarâst trafikk- da saaǥǥtem-ministeria, Ruʹvddčuâǥǥasvaaldâšm, Finnmark vuuʹd eeʹttǩeei da Taar Sääʹmteʹǧǧ. Tuejast kuʹlleš še jeeʹres čõõnâsjoouki eeʹttǩeeʹjid. Äʹrttel tuåimmjempââʹjj leäi 9.5.-14.12.2018.

Tuåimmjempââʹj puuttmõõžž mâŋŋa trafikk- da saaǥǥtem-ministeria da Lääʹddjânnam Sääʹmteʹǧǧ jieʹlle sääʹmteʹǧǧlääʹjj 9 paragraaff meâldlaž saaǥǥstõõllmõõžž äʹrttel tuejast. Sääʹmtiiʹǧǧi trafikk- da saaǥǥtem-ministeriaaʹje tooimtem mošttõspõʹmmjest puuʹtet ouʹdde vueiʹnnemkuuʹlmid äʹrttel lopprapoort da vueʹllääʹrtli rapoort siiskõõzzin. Mošttõspõʹmmai käunnai Haʹŋǩǩõsikknest. 

Lääʹddjânnam da taarrjânnam kõskksaž jiõŋŋmiâr ǩeäin čiõlǥtõstuâjj-joukk. Loppraportt. Trafikk- da saaǥǥtem-ministeria čõõđtõõzz 2019:5:
http://urn.fi/URN:ISBN:978-952-243-565-1

Lââʹssteâđ:
trafikk- da saaǥǥtem-minister Anne Berner
mainstâʹttemraukkmõõžž saaǥǥtemjååʹđteei Susanna Niinivaara, teʹl. 040 081 6187

juâǥǥtõõzz jååʹđteei Timo Kievari, trafikk- da saaǥǥtem-ministeria, teʹl. 040 059 3706, timo.kievari@lvm.fi, Twitter @TimoKievari